Εγκαταλείπει την Ιταλία για να γλιτώσει από τους διωγμούς, φτάνει στη Μικρά Ασία και αρχίζει ξανά να κηρύττει – μέχρι που το πλήθος εισβάλλει στον ναό όπου λειτουργεί.
Στις 12 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Αυτόνομο, ενώ η ημέρα βρίσκεται ήδη στη λειτουργική σκιά της μεγάλης εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.
Άγιος Αυτόνομος – Από τη Ρώμη στη Μικρά Ασία
Ο Άγιος Αυτόνομος έζησε στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα, την εποχή των μεγάλων διωγμών κατά των χριστιανών.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ήταν επίσκοπος στην Ιταλία. Όταν ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός εξαπέλυσε τον μεγάλο διωγμό, ο Αυτόνομος εγκατέλειψε την περιοχή και κατευθύνθηκε προς τη Βιθυνία της Μικράς Ασίας.
Εγκαταστάθηκε κοντά στη Νικομήδεια, στην περιοχή που οι πηγές ονομάζουν Σορεοί, και φιλοξενήθηκε από έναν χριστιανό, τον Κορνήλιο.
Εκεί δεν έμεινε κρυμμένος. Άρχισε να κηρύττει, συγκρότησε χριστιανική κοινότητα και, σύμφωνα με το Συναξάρι, έκτισε ναό αφιερωμένο στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Χειροτόνησε μάλιστα τον Κορνήλιο διάκονο και στη συνέχεια πρεσβύτερο και επίσκοπο.
Η δράση του Αυτονόμου επεκτάθηκε σε γειτονικές περιοχές, προσελκύοντας νέους πιστούς στον Χριστιανισμό.
Η επιτυχία του κηρύγματός του προκάλεσε, σύμφωνα με την παράδοση, την αντίδραση των ειδωλολατρών της περιοχής. Η σύγκρουση κορυφώθηκε όταν ομάδα κατοίκων εισέβαλε στον ναό την ώρα που ο Αυτόνομος τελούσε τη Θεία Λειτουργία.
Ο επίσκοπος δέχθηκε επίθεση και θανατώθηκε μέσα στον ίδιο τον ναό όπου είχε κηρύξει.
Οι χριστιανοί περισυνέλεξαν το σώμα του και το έθαψαν. Η μεταγενέστερη παράδοση αναφέρει ότι στον τόπο του τάφου του ανεγέρθηκε ναός προς τιμήν του.
Η μνήμη του διατηρήθηκε στην Ανατολική Εκκλησία ως εκείνη ενός επισκόπου που, ενώ είχε φύγει για να αποφύγει τον διωγμό, δεν εγκατέλειψε ποτέ το έργο για το οποίο διωκόταν.
Ο Άγιος Κουρνούτος, Επίσκοπος Ικονίου
Σήμερα τιμάται και ο Άγιος Κουρνούτος, Ιερομάρτυρας και Επίσκοπος Ικονίου.
Οι πληροφορίες για τη ζωή του είναι περιορισμένες. Σύμφωνα με τη συναξαριακή παράδοση, έζησε σε περίοδο διωγμών των χριστιανών και είχε ήδη φτάσει σε μεγάλη ηλικία όταν συνελήφθη.
Ο Κουρνούτος αρνήθηκε να εγκαταλείψει την πίστη του και υπέστη βασανιστήρια, πριν οδηγηθεί τελικά στον μαρτυρικό θάνατο.
Η Εκκλησία τον τιμά ως Ιερομάρτυρα, τίτλο που αποδίδεται σε κληρικούς και επισκόπους οι οποίοι πέθαναν μαρτυρικά για την πίστη τους.
Ο Άγιος Θεόδωρος, Επίσκοπος Αλεξανδρείας
Στο εορτολόγιο της 12ης Σεπτεμβρίου βρίσκεται επίσης ο Άγιος Θεόδωρος, Επίσκοπος Αλεξανδρείας.
Και για τον συγκεκριμένο Ιερομάρτυρα έχουν διασωθεί λίγες πληροφορίες. Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι υπέστη διωγμό και μαρτύρησε επειδή αρνήθηκε να αποκηρύξει τον Χριστιανισμό.
Η μνήμη του διατηρείται μαζί με εκείνη άλλων επισκόπων των πρώτων αιώνων που συνδύασαν την εκκλησιαστική διακονία με το μαρτύριο.
Απόδοση του Γενεσίου της Θεοτόκου
Σήμερα ολοκληρώνεται λειτουργικά η εορτή του Γενεσίου της Υπεραγίας Θεοτόκου, που γιορτάστηκε στις 8 Σεπτεμβρίου.
Στην ορθόδοξη λατρεία οι μεγάλες εορτές δεν περιορίζονται πάντοτε σε μία μόνο ημέρα. Έχουν συχνά Προεόρτια, την κύρια ημέρα της εορτής και στη συνέχεια μια περίοδο κατά την οποία το γεγονός εξακολουθεί να κυριαρχεί στην υμνολογία.
Η τελευταία ημέρα αυτής της περιόδου ονομάζεται Απόδοση της εορτής.
Έτσι, στις 12 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία ολοκληρώνει τον εορταστικό κύκλο που άρχισε με τη γέννηση της Παναγίας και στρέφεται πλέον προς την επόμενη μεγάλη εορτή του Σεπτεμβρίου.
Σάββατο προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού
Η σημερινή ημέρα είναι το Σάββατο πριν από την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, που εορτάζεται στις 14 Σεπτεμβρίου.
Η Εκκλησία έχει ορίσει ειδικά βιβλικά αναγνώσματα για το Σάββατο και την Κυριακή που προηγούνται της εορτής, ώστε το κέντρο της λατρείας να μετατοπίζεται σταδιακά προς τον Σταυρό και το νόημά του.
Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού συνδέεται στην εκκλησιαστική παράδοση με την εύρεση του Σταυρού του Χριστού στα Ιεροσόλυμα από την Αγία Ελένη, αλλά και με τη μεταγενέστερη επιστροφή του στην Ιερουσαλήμ μετά την αρπαγή του από τους Πέρσες.
Η 14η Σεπτεμβρίου είναι ημέρα αυστηρής νηστείας, ακόμη και όταν συμπίπτει με Σάββατο ή Κυριακή.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ιστορία του Αυτονόμου έχει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Φεύγει από έναν τόπο για να σωθεί από τον διωγμό, αλλά στον καινούργιο τόπο κάνει ακριβώς αυτό που τον είχε θέσει σε κίνδυνο: συνεχίζει να κηρύττει. Η φυγή του, δηλαδή, δεν παρουσιάζεται ως εγκατάλειψη της πίστης αλλά ως αλλαγή τόπου. Και τελικά το μαρτύριό του έρχεται εκεί όπου επέλεξε να συνεχίσει τη δράση του.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν το σπάνιο όνομα:
