Έντεκα κράτη έχουν επιβάλει ελέγχους στα σύνορά τους αγνοώντας τη Σένγκεν κι όμως η Κομισιόν… χαμογελά
BΡΥΞΕΛΛΕΣ. Ούτε ένα, ούτε δύο. Εντεκα κράτη-μέλη της Κεντρικής Ευρώπης έχουν επιβάλει ελέγχους στα εσωτερικά τους σύνορα, εντός δηλαδή της Ε.Ε., αγνοώντας τη ζώνη Σένγκεν! Κι όμως, για την Κομισιόν, «ο χώρος Σένγκεν συνεχίζει να επιδεικνύει ανθεκτικότητα χάρη στις συλλογικές μας προσπάθειες τόσο σε επίπεδο Ε.Ε. όσο και σε εθνικό επίπεδο»!
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε χθες την πέμπτη έκθεση για την Κατάσταση της Σένγκεν (State of Schengen), της ζώνης, δηλαδή, ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών. Η έκθεση καταγράφει τις εξελίξεις στην περιοχή κατά τον τελευταίο χρόνο και καθορίζει τις προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο 2026-2027. Κατά την ενημέρωση των ανταποκριτών του διεθνούς Τύπου στις Βρυξέλλες, τέθηκε η ερώτηση περί των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα.
«Η έκθεση επισημαίνει μια σειρά από σημαντικά επιτεύγματα κατά το περασμένο έτος. Για να αναφέρουμε μόνο μερικά, έχουμε μείωση 26% στις παράνομες διελεύσεις των συνόρων. Είχαμε πιο αποτελεσματικές επιστροφές πέρυσι, με τα υψηλότερα ποσοστά τα τελευταία 10 χρόνια. Επίσης, έχει μπει σε πλήρη εφαρμογή το σύστημα εισόδου-εξόδου», είπε ο αρμόδιος εκπρόσωπος της Επιτροπής, Μάρκους Λάμπερτ. Παραδέχθηκε πάντως πως «η έκθεση δείχνει ότι οι προκλήσεις παραμένουν και ότι ορισμένες από αυτές έχουν στην πραγματικότητα αυξηθεί και λόγω του τρέχοντος γεωπολιτικού περιβάλλοντος».
Οι… προκλήσεις υπονοούνται στην έκθεση, αλλά δημοσιεύονται σε άλλον ιστότοπο της Κομισιόν. Για παράδειγμα, η Ολλανδία έχει ενεργοποιήσει ελέγχους στα σύνορά της από τις 9/6/2026 ώς τις 30/9/2026 λόγω της «συνεχούς σοβαρής απειλής για τη δημόσια τάξη εξαιτίας των υψηλών αριθμών αιτήσεων ασύλου, της παράτυπης μετανάστευσης, της διακίνησης μεταναστών και των δευτερογενών μετακινήσεων, που οδηγούν σε υπερφόρτωση του μεταναστευτικού συστήματος και του συστήματος ασύλου, ιδίως της ικανότητας υποδοχής, στα χερσαία σύνορα με το Βέλγιο και τη Γερμανία».
Επίσης, η Γερμανία ξεκίνησε ξανά ελέγχους από τις 16/3/2026 ώς τις 15/9/2026 για τις «συνεχιζόμενες σοβαρές απειλές για τη δημόσια ασφάλεια και τάξη που προκύπτουν από τα συνεχιζόμενα υψηλά επίπεδα παράτυπης μετανάστευσης και λαθρεμπορίας μεταναστών, καθώς και από την πίεση στο σύστημα υποδοχής ασύλου». Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται περιοδικά στα χερσαία σύνορα με τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Δανία, την Αυστρία, την Ελβετία, την Τσεχία και την Πολωνία! Αντίστοιχες αιτιολογίες έχουν επικαλεστεί ακόμα 9 χώρες, «πληγώνοντας» τη ζώνη ελεύθερης διέλευσης Σένγκεν. Κάτι που σίγουρα δεν συνιστά ούτε επιτυχία ούτε επίτευγμα… Απαντώντας σε ερώτηση της «Εφ.Συν.», ο Μ. Λάμπερτ εξήγησε ότι «η επαναφορά προσωρινών ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα είναι δυνατή βάσει του Δικαίου της Ε.Ε. Η Επιτροπή παρακολουθεί όλους τους κοινοποιηθέντες ελέγχους στα σύνορα και τις επαναφορές ελέγχων και διατηρούμε στενό διάλογο με τα κράτη-μέλη που επηρεάζονται, όπου τονίζουμε την ανάγκη ελαχιστοποίησης των διαταραχών στα διασυνοριακά ταξίδια και στις περιφερειακές οικονομίες και επισημαίνουμε επίσης άλλες λύσεις σε αυτούς τους ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα, επειδή πιστεύουμε ότι στην πραγματικότητα υπάρχουν πιο αποτελεσματικές και αποδοτικές εναλλακτικές».
Ουδέν μονιμότερον του προσωρινού, όπως φαίνεται. Γιατί, για παράδειγμα, η Γερμανία έχει λάβει τα σχετικά μέτρα από το 2024. «Κατά γενικό κανόνα, ένα κράτος-μέλος μπορεί να κοινοποιήσει ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα για δύο χρόνια. Μπορούν να παραταθούν υπό ορισμένες συνθήκες, και η Επιτροπή εκδίδει γνωμοδοτήσεις μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα», συμπλήρωσε ο Λάμπερτ.
Η ζώνη Σένγκεν είναι ένα από τα πιο απτά και σημαντικά επιτεύγματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς επιτρέπει σε περισσότερους από 450 εκατομμύρια πολίτες να ταξιδεύουν, να εργάζονται, να σπουδάζουν και να ζουν ελεύθερα εντός του χώρου, χωρίς εσωτερικά σύνορα, ενώ παράλληλα στηρίζει το εμπόριο, τον τουρισμό και την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών.
«Η Σένγκεν είναι πολύ περισσότερο από απλούς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα. Είναι το βασικό εργαλείο στα εξωτερικά σύνορα και αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για τη μείωση των παράνομων αφίξεων», είπε στην «Εφ.Συν.» ένας διπλωμάτης που θέλησε να δικαιολογήσει την Κομισιόν.
Στην έκθεση, η Ελλάδα αναφέρεται 19 φορές για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων αλλά και για την εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών συστημάτων ασφαλείας. Οπως σημειώνεται, χρειάζονται βελτιώσεις. Μεταξύ άλλων, βελτιώσεις τόσο στις εγγυήσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εκτέλεση επιστροφών όσο και στις διαδικασίες προσφυγής κατά των σχετικών αποφάσεων. Ακόμα, η χώρα μας δεν έχει επισημοποιήσει το εθνικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης, δεν έχει ενσωματώσει τη δυνατότητα αξιοποίησης ευρωπαϊκής υποστήριξης και δεν έχει συντονιστεί με γειτονικές χώρες για κοινή αντιμετώπιση κρίσεων. Αυτές τις παρατηρήσεις τις «κρατάμε».